چرا رطوبت اولین آزمون است
سنجش رطوبت مواد غذایی، پایه تصمیم‌های کنترل کیفیت است. رطوبت بر ماندگاری، بافت، وزن اقتصادی و رشد میکروبی فرآورده اثر مستقیم دارد. در غلات، خشکبار، لبنیات و ادویه، رطوبت بالاتر از حد مجاز هم خطر فساد را بالا می‌برد و هم وزن فروش را به ضرر خریدار تغییر میدهد. ماده خشک مکمل همین عدد است و از کسر رطوبت از ۱۰۰ به دست می‌آید.
روش آون و محدودیت‌های آن
در روش مرجع، نمونه همگن‌شده در ظرف توزین‌شده وزن میشود و در آون با دمای کنترل‌شده تا وزن ثابت خشک میشود. دمای ۱۰۳ تا ۱۰۵ درجه سلسیوس برای بسیاری از فرآورده‌ها کاربرد دارد؛ برای مواد حساس به حرارت یا پرقند، آون خلأ در دمای پایین‌تر به کار میرود. کاهش وزن همان رطوبت فرآورده است و از نسبت آن به جرم اولیه، درصد رطوبت محاسبه میشود.
روش‌ها و شرایط در یک نگاه
| روش | شرایط معمول | فرآورده مناسب |
|---|---|---|
| خشک‌کردن با آون | ۱۰۳ تا ۱۰۵ درجه سلسیوس | آرد، غلات و ماکارونی |
| آون خلأ | دمای پایین‌تر، فشار کاهش‌یافته | شکر، عسل و فرآورده‌های پرقند |
| کارل فیشر | تیتراسیون حجمی یا کولومتری | روغن‌ها و فرآورده‌های کم‌رطوبت |
| ترازوی رطوبت‌سنج | حرارت مادون‌قرمز | پایش سریع خط تولید |
محاسبه ماده خشک و نکات عملی
ماده خشک از کسر رطوبت از عدد ۱۰۰ به دست می‌آید و در فرمولاسیون، قیمت‌گذاری و برچسب‌گذاری به کار میرود. برای نتیجه قابل اتکا، ظرف باید در دسیکاتور سرد شود، دو تکرار همگرا باشند و آون به‌صورت دوره‌ای با استاندارد مرجع صحت‌سنجی گردد. مقایسه با حد مجاز هر فرآورده فقط بر اساس استاندارد ملی یا کدکس مربوطه انجام میشود.
- توزین نمونه بلافاصله پس از خارج‌کردن از ظرف دربسته
- خشک‌کردن تا دو توزین متوالی همگرا
- خنک‌سازی در دسیکاتور پیش از هر توزین
- ثبت دما و زمان خشک‌کردن در کاربرگ آزمون
سفارش این آزمون از دستوا
آزمایشگاه دستوا خدمات آزمایشگاهی رطوبت و ماده خشک را با روش‌های مرجع برای انواع مواد غذایی انجام میدهد و نتیجه را با کاربرگ کامل تحویل میدهد. تعرفه این آزمون در صفحه قیمت‌گذاری آمده و برای ثبت درخواست می‌توانید فرم درخواست پیش‌فاکتور را پر کنید. فهرست کامل آزمون‌ها نیز در کاتالوگ آزمون‌های دستوا موجود است.