جایگاه رنگهای مصنوعی در مقررات
رنگهای مصنوعی مجاز مانند تارترازین، سانست‌یلو و آزوروبین در فهرست‌های مثبت استاندارد ملی و کدکس نام برده شده‌اند و فقط همین فهرست‌ها ملاک قانونی‌اند. در آزمون مواد غذایی از نظر رنگ، سه پرسش مطرح است: رنگ مصرفی مجاز است؟ مقدار آن در سقف مجاز است؟ برچسب آن را درست اعلام کرده است؟ استفاده از رنگ غیرمجاز یا خارج از سقف، تخلف محسوب میشود.
روش سنجش در آزمایشگاه
رنگ‌ها ابتدا از بستر ماده غذایی استخراج میشوند؛ برای نوشیدنی‌ها رقیق‌سازی و صاف‌کردن ساده کافی است، اما برای شکلات و فرآورده‌های چرب، حذف چربی و استخراج با حلال مناسب لازم است. تفکیک و شناسایی رنگ‌ها با کروماتوگرافی لایه نازک یا HPLC مجهز به آشکارساز آرایه دیودی انجام میشود.
مراحل آزمون رنگ
| مرحله | هدف | نکته کلیدی |
|---|---|---|
| استخراج | جداکردن رنگ از بستر غذا | انتخاب حلال متناسب با نوع فرآورده |
| تفکیک | جداسازی رنگ‌ها از یکدیگر | لایه نازک یا HPLC با ستون مناسب |
| شناسایی | تطبیق با استاندارد مرجع | طیف جذبی یا زمان بازداری |
| سنجش کمی | تعیین مقدار هر رنگ | منحنی کالیبراسیون معتبر |
تارترازین و الزامات برچسب‌گذاری
تارترازین یکی از پرمصرف‌ترین رنگهای زرد است و در نوشیدنی‌ها، آبنبات و فرآورده‌های غلات به کار می‌رود. مقررات برچسب‌گذاری، درج نام کامل یا شماره آن را در فهرست ترکیبات الزامی کرده و سقف مصرف هر فرآورده در استاندارد مربوطه تعیین شده است. ادعای «بدون رنگ مصنوعی» نیز باید با آزمون تأیید شود؛ آزمایشگاه دستوا این کنترل را با روش مرجع انجام می‌دهد.
- بررسی تطبیق رنگ مصرفی با فهرست مجاز
- مقایسه مقدار با سقف مجاز فرآورده
- تأیید ادعای برچسب از جمله «بدون رنگ مصنوعی»
- پایش ثبات رنگ در طول ماندگاری
آزمون رنگ و کشف تقلب
گاهی رنگ طبیعی پرمدعا با رنگ مصنوعی ارزان جایگزین میشود. در عسل و شربت‌ها نیز افزودن رنگ برای پوشاندن رقیق‌سازی گزارش شده است؛ آزمون‌های اصالت عسل را در راهنمای آزمون عسل ببینید. آنالیز دستگاهی چنین تقلب‌هایی را آشکار می‌کند. فهرست کامل آزمون‌های شیمیایی در کاتالوگ آزمون‌ها موجود است.
سفارش این آزمون از دستوا
زیست‌فناوری دستوا شناسایی و سنجش کمی رنگهای مصنوعی را در قالب خدمات آزمایشگاهی تهران برای تولیدکنندگان نوشیدنی، شیرینی و شکلات انجام می‌دهد و گزارش رسمی ارائه می‌کند. برای شروع، به صفحه درخواست پیش‌فاکتور مراجعه کنید.