خاکستر چه اطلاعاتی به آزمایشگاه میدهد
سوزاندن کامل ماده آلی در دمای بالا، باقیمانده معدنی را بهجا میگذارد که به آن خاکستر میگویند. این عدد شاخص کل مواد معدنی فرآورده است و در کنترل کیفیت آرد، لبنیات و کنسروها به کار میرود. خاکستر بالا گاهی نشانه آلودگی به شن و ناخالصیهای معدنی است؛ خاکستر پایینتر از حد انتظار افت ارزش تغذیهای را آشکار میکند.
روش سنجش خاکستر کل
نمونه ابتدا همگن و در بوته چینی یا پلاتینی وزن میشود. سپس در کوره الکتریکی با افزایش تدریجی دما خاکستر میشود؛ دمای نهایی بسته به نوع فرآورده معمولاً بین ۵۲۵ تا ۶۰۰ درجه سلسیوس تنظیم میگردد. بوته پس از سرد شدن در دسیکاتور توزین میشود و درصد خاکستر از نسبت جرم باقیمانده به جرم نمونه به دست میآید.
- خشککردن مقدماتی برای نمونههای مرطوب
- توزین بوته خالی با دقت ۰/۰۰۰۱ گرم
- خاکسترسازی تدریجی تا دمای نهایی
- سردکردن در دسیکاتور و توزین مجدد
از خاکستر تا آنالیز عنصری
خاکستر کل مقدار را نشان میدهد اما نمیگوید کدام عنصر حاضر است. برای تعیین سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، آهن و روی، خاکستر در اسید حل میشود و محلول با جذب اتمی یا پلاسمای جفتشده القایی آنالیز میگردد. جزئیات روشها در کاتالوگ آزمونهای دستوا آمده است.
| عنصر یا پارامتر | روش مرسوم | کاربرد رایج |
|---|---|---|
| خاکستر کل | کوره الکتریکی و توزین وزنی | شاخص کل مواد معدنی و خلوص |
| سدیم و پتاسیم | جذب اتمی یا ICP | برچسبگذاری و کنترل نمک |
| کلسیم و منیزیم | ICP-OES | فرآوردههای لبنی و مکملها |
| آهن و روی | جذب اتمی | غنیسازی و ادعاهای تغذیهای |
نکات عملی کنترل کیفیت
نتیجه خاکستر بدون آمادهسازی صحیح قابل اتکا نیست. نمونه باید نماینده کل محموله باشد و ظرف در طول آزمون از آلودگی محافظت شود. کالیبراسیون دورهای کوره و ترازو از الزامات گزارش معتبر است. مقایسه نتیجه با دامنه مجاز همیشه بر اساس استاندارد ملی یا کدکس مربوطه انجام میشود، نه بر اساس عددهای تقریبی. راهنمای آنالیز پروتئین را هم ببینید.
سفارش این آزمون از دستوا
زیستفناوری دستوا خدمات آزمایشگاهی سنجش خاکستر مواد غذایی و آنالیز عنصری را با روشهای معتبر و گزارش قابل استناد برای واحدهای کنترل کیفیت ارائه میکند. جدول تعرفهها را ببینید یا فرم درخواست پیشفاکتور را پر کنید تا کارشناسان ما در تهران با شما تماس بگیرند.