چرا کپک و مخمر شمارش می‌شود؟
کپک‌ها و مخمرها از مهم‌ترین عوامل فساد مواد غذایی در محصولاتی با رطوبت کم، اسیدیته بالا یا قند زیاد هستند؛ نان، لبنیات، مربا، آبمیوه، خشکبار و ادویه نمونه‌های رایج‌اند. این قارچ‌ها برخلاف بیشتر باکتری‌ها در شرایطی رشد میکنند که برای باکتری‌ها نامساعد است. شمارش کپک و مخمر به واحد QC نشان می‌دهد مواد اولیه چقدر سالم بوده و فرایند و بسته‌بندی تا چه حد بهداشتی انجام شده است.
دستوا این آزمون میکروبی را برای صنایع غذایی و آزمایشگاه‌های کنترل کیفیت با روش استاندارد انجام می‌دهد؛ فهرست کامل در کاتالوگ آزمون‌های دستوا در دسترس است.
آماده‌سازی نمونه و روش کشت
پس از رقت‌سازی ده‌دهی، نمونه به روش کشت سطحی روی محیط اختصاصی کشت می‌شود:
- تهیه رقت‌های ده‌دهی از نمونه در رقیق‌کننده استاندارد
- کشت سطحی روی محیط انتخابی مانند دیکلران رزبنگال کلرامفنیکل آگار (DRBC)
- انکوباسیون در دمای ۲۵ درجه سلسیوس به مدت ۵ روز مطابق استاندارد مرجع
- شمارش جداگانه کلنی‌های مخمر و کپک بر اساس ویژگی‌های ظاهری
- گزارش نتیجه بر حسب CFU/g یا CFU/mL
تفسیر نتایج شمارش
حد پذیرش کپک و مخمر را استاندارد ملی هر گروه محصول تعیین می‌کند. حضور کپک رشته‌ای در محصول بسته‌بندی‌شده معمولاً جدی‌تر از مخمر است، چون رشته‌ها می‌توانند به عمق بافت نفوذ کنند. نتیجه را همیشه همراه با رطوبت محصول و سالم بودن بسته‌بندی بخوانید.
| یافته | معنی از دید کنترل کیفیت |
|---|---|
| عدم رشد در مدت انکوباسیون | انطباق با مشخصات؛ فرایند و بسته‌بندی سالم |
| شمارش پایین در محدوده پذیرش | کیفیت قابل قبول؛ پایش دوره‌ای کافی است |
| شمارش بالا یا کلنی کپک رشته‌ای | فساد قریب‌الوقوع؛ بررسی مواد اولیه و رطوبت |
| رشد مخمر در محصول قندی یا اسیدی | نشانه تخمیر و تغییر طعم؛ بازبینی پاستوریزاسیون |
نکات عملی در آزمایشگاه
اگر احتمال کپک سمساز مطرح است، نتیجه را با آزمون آفلاتوکسین تکمیل کنید. برای فراورده‌های لبنی نیز آزمون‌های میکروبی لبنیات را ببینید.
- کپک‌ها هوازی‌اند؛ کشت سطحی نتیجه دقیق‌تری از پورپلیت می‌دهد.
- برای جلوگیری از پخش شدن اسپور در پلیت، از محیط‌های بازدارنده گسترش استفاده کنید.
- کلنی‌های مخمر و کپک را جداگانه بشمارید؛ مورفولوژی آنها متفاوت است.
- صفحات را در روزهای پایانی انکوباسیون هم بازبینی کنید؛ برخی کپک‌ها دیر رشد میکنند.
سفارش این آزمون از دستوا
آزمایشگاه زیست‌فناوری دستوا شمارش کپک و مخمر را همراه با تفسیر کارشناسی برای تصمیم‌گیری واحد QC گزارش می‌کند. تعرفه و زمان تحویل را از طریق فرم درخواست پیش‌فاکتور دریافت کنید یا با بخش خدمات آزمایشگاهی دستوا تماس بگیرید.