آزمون ترکیبات مغذی؛ مبنای فرمولاسیون
فرمول جیره بر پایهٔ جدول ارزش غذایی مواد اولیه بسته میشود؛ اگر آزمون آن را تأیید نکند، کل جیره از تعادل خارج میشود. کنترل کیفیت خوراک دام به همین دلیل با آزمون ترکیبات مغذی آغاز میشود و هر واحد خوراک‌ساز باید این تطابق را در پروندهٔ فنی خود مستند کند.
پروتئین خام، چربی خام، فیبر خام، خاکستر و رطوبت پنج پارامتر پایه‌اند. روش اجرا در مقالهٔ آزمون پروتئین و مقالهٔ آزمون چربی شرح داده شده است. پارامترهای پایهٔ هر آزمون خوراک طیور از این قرارند:
- رطوبت برای محاسبهٔ مادهٔ خشک و پایش کپک‌زدگی
- پروتئین خام برای کنترل انطباق با فرمول و ادعای برچسب
- چربی خام و عدد پراکسید برای تازگی و ارزش انرژی
- فیبر خام و خاکستر برای کنترل کیفیت پودر و ملاس
مایکوتوکسین‌ها؛ خطری که باید در مبدأ ردیابی شود
ذرت و کنجاله در انبارهای مرطوب مستعد آلودگی به آفلاتوکسین، زیرالنون و دی‌اکسی‌نیوالنول‌اند. مایکوتوکسین خوراک به کبد و ایمنی گله آسیب می‌زند و باقی‌ماندهٔ آن به شیر و تخم‌مرغ منتقل میشود؛ پایش در مبدأ، تنها راه جلوگیری از ورود توکسین به زنجیره است.
نمونه‌برداری مهم‌ترین حلقهٔ این آزمون است؛ آلودگی در محموله یکنواخت نیست و نمونه باید از چند نقطه و چند عمق برداشت شود. حدود مجاز هر توکسین را استاندارد ملی خوراک دام تعیین کرده و روش کار در مقالهٔ آزمون آفلاتوکسین آمده است.
- آفلاتوکسین B۱ در ذرت، کنجاله و خوراک کامل
- زیرالنون در ذرت و فرآورده‌های آن
- دی‌اکسی‌نیوالنول در گندم و سبوس
- اکراتوکسین در جو و فرآورده‌های غلات
آلودگی میکروبی و فلزات سنگین
سالمونلا در خوراک طیور هم تهدید گله است و هم آلودگی زنجیرهٔ غذایی؛ پایش میکروبی شامل شمارش کلی، کپک و مخمر و جست‌وجوی سالمونلاست و در کارخانه‌های یکپارچه پیش از انتقال به سیلو انجام میشود.
سرب، کادمیوم و آرسنیک از افزودنی‌های معدنی و مواد اولیهٔ آلوده وارد خوراک می‌شوند؛ حدود مجاز و روش اندازه‌گیری در مقالهٔ فلزات سنگین در مواد غذایی آمده است.
برنامهٔ پایش مواد اولیه و خوراک نهایی
هر محمولهٔ ورودی باید پیش از تخلیه نمونه‌گیری شود و خوراک نهایی در هر بچ تولید آزمون شود؛ نتایج هر آزمون باید با مشخصات قرارداد تأمین‌کننده مقایسه شود. جدول زیر خلاصهٔ برنامه است.
| آزمون | بسامد | نکتهٔ عملی |
|---|---|---|
| رطوبت | هر محمولهٔ ورودی | پیش از تخلیه به سیلو |
| پروتئین و چربی | هر محموله و هر بچ تولید | مقایسه با فرمول جیره |
| آفلاتوکسین B۱ | هر محمولهٔ ذرت و کنجاله | نمونه‌برداری از چند نقطه |
| سالمونلا | دوره‌ای طبق برنامهٔ HACCP | منفی در ۲۵ گرم |
| فلزات سنگین | فصلی یا با تغییر تأمین‌کننده | حد مجاز استاندارد ملی |
برنامه QC خود را به دستوا بسپارید
دستوا در تهران آزمونهای خوراک دام و طیور را از ترکیبات مغذی تا مایکوتوکسین با روش‌های مرجع و HPLC انجام می‌دهد و این خدمات آزمایشگاهی را یک‌جا ارائه می‌کند. فهرست کامل را در کاتالوگ آزمون‌ها ببینید و برای دریافت برنامهٔ پایش اختصاصی، درخواست پیش‌فاکتور را برای دستوا ارسال کنید.